28 lipca 2015

I wanna look like a New Dark Age model

Remember how I mentioned few posts ago I had been on my first professional photoshoot ever? Well, I've received these photos some time ago and I'M IN LOVE.
Almost. If only I could strike better poses... >D I can't lie I'm very shy, awkward and overly self-conscious about my physical imperfections, thus posing for a stranger was a stressful experience for me. It helped me, though, the photographer was a super nice and patient person, who didn't see problem with my wooden poses, I even got a lax offer for another photoshoot. I think I'll try to make it happen. Although becoming a photomodel is not my dream - come on, I'm more ambitious than this, not to mention the amount of my insecurities not allowing me to - such cooperation would help me to realize some of my more crazy outfit ideas, the not classes-friendly ones.

A bunch of links to various mr Piotr's galleries:

Pamięta może ktoś, jak kilka postów temu wspomniałam, że wybrałam się na pierwszą w życiu sesję zdjęciową, która nie była sesją do dokumentów? >D Otóż dostałam jej efekty jakiś czas temu i JESTEM ZACHWYCONA.
Niemalże. Gdybym tylko umiała bardziej swobodnie pozować... >D Nie ukrywam, że jestem osobą bardzo nieśmiałą i zamkniętą w sobie, nadmiernie świadomą swoich niedoskonałości fizycznych, stąd też stanie przed obiektywem kogoś obcego było dla mnie dużym wyzwaniem. Fotograf na szczęście był miły, cierpliwy i nie miał problemu z moimi drewnianymi pozami - do tego stopnia, że dostałam luźną propozycję kolejnej sesji. Myślę, że będę się starać, aby doszła do skutku. Co prawda moją ambicją nie jest zostanie wziętą gotycką fotomodelką - bez przesady; nie dość, że mam inne priorytety, to jeszcze nienadającą się ku temu twarz i ilość kompleksów - ale taka współpraca na pewno byłaby dla mnie fajną możliwością realizowania tych co bardziej szalonych stylizacji, których z tego czy innego powodu na uczelnię założyć nie mogę.

Kilka linków do różnorakich galerii pana Piotra:

Taken in a ruined Romanesque revival church in the forest. Such a pity I don't have its solo photos.

Zrobione w ruinach neoromańskiego kościoła w środku lasu. Żałuję, że nie mam samych jego zdjęć.

There were abandoned remains of 19th century German cemetary near the road.

Koło drogi natknęliśmy się na resztki XIX-wiecznego niemieckiego cmentarza, w opłakanym stanie.

Everyone is a child at heart - my childhood consisted of climbing up trees and playing wild warrior women.

Każdy w głębi serca jest dzieckiem - moje dzieciństwo składało się z łażenia po drzewach i udawania dzikich wojowniczek.

Studded knit top - thrift store
Corset with lace details - Rebel Madness
Crushed velvet mini skirt - thrift store (Atmosphere)
Ripped top and sleeves - handmade from tights
Buckled shoes - H&M
Narrow belt - thrift store
Iron Cross replica - Allegro
Earrings - cross from H&M, ankh from New Look
Choker - part of my first cat's harness

23 lipca 2015

Souffle's Song 'Saint glass of Byzantium' - this is NOT a review 8D [ENG]

Polska wersja tego posta do przeczytania tutaj.

Strange is name of this skirt, isnt't it? >D Though I can understand the typo, all in all, 'saint' and 'stained' sound slightly alike. Nevertheless, this name, although gramatically incorrect, makes more sense in case of this print, than the eventually corrected. There are Christian saints present indeed and no stained glass windows motifs, although it might look like they do. And if it's not stained glass, then what? Ouch, a lot. There is a lot going on on this print. And, contrary to the similar in some ways dress from Krad Lanrete, this print is inconsistent time-wise, geography-wise and - unfortunately - culture-wise as well >D Yes, no matter what the name says, not everything here is Byzantine.

Is it a pure coincidence, or was it supposed to make things harder for a certain Polish blogger who loves to search for truth about historical prints on lolita clothes? >D If you survive to the end of this post, making the decision will be up to you...~

Maybe you are new here and don't know it, or maybe you just need to be remembered about it - this Ra here is a byzantophile. Maybe not a total one, because there is another country I can rant about for hours, but my heart is wrapped quite firmly in Byzantine gold foil. When I had seen this skirt I immediately knew I would like to inspect it someday, yet none of the colours was convincing me. I've been postponing and postponing buying it, because shipping from China is scary, and suddenly I got an unbelievable occassion to get it into my hands. Yes, this entry is another one of my strange 'reviews' digging deep into art history and history in general, this time related to a topic which I hold dear. Let's sail to Byzantium then, as Irish poet Yeats said.

This country drew my conscious attention for the first time in high school, during a history lesson. The teacher said king of Franks, Charlemagne, had been crowned a Roman Emperor by the Pope and Byzantium objected this, because their rulers, having at their disposal Roman imperial regalia, were the only people who had the right to carry this title. I was surprised by this passive objection, since the rest of European history teached me grabbing anything belonging to another country immediately resulted in war. What surprised me more, though, was the Pope's disregard for Byzantine Empire's traditional rights, just like this big and nearly ancient country not only didn't matter, but didn't exist at all... I myself utterly hate feeling ignored, that's why I feel sincere sympathy towards all things unwanted and unneeded. (I despise those that throw themselves in my face, calling to be seen, that's why I don't like Ancient Rome. And many other things, from social justice warriors to manga.). It was the beginning of my adventure with Byzantium, which only needed me starting to like early Medieval art and golden colour to bloom into love at last XD Or maybe the Empire is the cause of me liking gold now...

The Byzantine Empire lasted 1100 years with a small break - I wouldn't want to go through its history, because it's not the most fascinating thing in its case. Byzantium was very conservative, withstanding any new trends and changes, standing firmly on Roman and Greek culture foundations, making use of its perfectly polished principles of functioning. Telling Byzantine history is boring, since it would end up in naming subsequent emperors and the wars they led.

Then what could I say about these people who spoke Greek, yet called themselves Romans? Whose country has no direct descendant, yet its standards are weaved deep into the structure of Europe? The footprints of this civilisation can be found even in such unexpected places as mosques on Iberian Peninsula (Córdoba) and in Israel (Dome of the Rock) or even, in a very twisted way, in functioning of European Union. Not to mention the obvious influence it had on Russia and the Balkans. Nevertheless, Byzantium remains pretty unknown. Always distanced, believing in its own superiority (fully justified!) to the rest of Europe; when it finally opened up to the West, it was received with as much distrust, as much distrust it showed the West. But the works of Byzantine mosaicists and goldsmiths were much valued in other countries. The craftsmen were often imported by foreign rulers to decorate buildings with tiny plates, and the jewellery method of setting polished gems in collets was borrowed on Carolingian and Ottonian court.

Yet no matter how it prized the arts, the West felt more and more resentment towards Greek Empire itself, as it was called back then. It was probably caused by inferiority complex towards this sophisticated country, whose capital was called the Queen of Cities, with legends about her unnumerable riches; country, where food was being eaten with forks instead of hands and where majority of people could read. Byzantium was denigrated as a passive country of effeminate men (because, inter alia, they thought trousers were a barbaric thing and wore long tunics instead. How is that a bad thing? >D), and the hatred reached its peak in 1204, when the 4th crusade attacked, sacked and completely plundered Constantinople. The first captors of the City since its foundation took the riches to the West, declared the end of Byzantium and founded the Latin Empire in its place, ruled by Franks, which lasted 50 years. This is the second time I mention the Franks, which is strange, because the biggest Western enemy of the Byzantines was Venice, not them.

Byzantine Empire, although resurrected itself, never regained its former power after this blow. As a shadow of what it was before, it ultimately came to an end in 1453, captured by Turks. Since that time it lives in popculture as a resultant of Russian sacral art and Western lies. Hidden behind splendor of dripping gold, artful mosaics and imperial silks (made thanks to silkworms illegally transported from China, as the legend says), the Empire is now a lost world, veiled by mystery. Let the dead rest in this particular glory that only the things that have passed can have. Let's take a look at its fantastic art instead.

First of all I'd like to draw your attention to the colour. I've mentioned at the beginning none of them was convincing me enough. Why among them there wasn't that one colour that associates the most with Byzantine Empire - purple, purple like clotted blood and like wine-dark Sea? No, it's not a mistake nor a strange case of daltonism: the ancients saw purple as a dark, reddish-brown colour, contrary to the ever lighter colours called with this name today. How in the world did Homer see this hue in the Sea waves? Nobody knows, it's one of the biggest mysteries of ancient literature >D

But enough about purple and imagination of archaic Greek poets. We have dark blue here. I like dark blue very much, when I was a child all of my things had to be in this colour. But the shade here is very specific. It's no ordinary navy or something. It's my favourite shade probably of all that exist, one that immediately increased my sympathy to this skirt - Prussian blue. Prussia is this very country I can rant about for hours. So it shouldn't be a surprise this strange, greenish-greyish shade of dark blue I was used to look at caught my eye. It's probably a mistake in dyeing factory, because I'm guessing it was supposed to be navy blue, but I have a colour of Prussian uniforms instead and I LOVE it. It's completely historically incorrect in the case of Byzantium, since this dye was synthesized more than 200 years after its fall, but it's completely hictorically correct in case of another country that fascinates me, and for me it's way more important than crazy level of correctness.

This whole motif is multiplied through whole circumference of the skirt. What's better, despite being the main part of the print, it's also the most mixed up thing. I'll repeat myself: this is not stained glass and not everything here is Byzantine.

There were no stained glass windows in Byzantine Empire as we know them from gothic cathedrals. Mainly because the architecture of their churches wouldn't let it. Byzantine architecture is somewhat similar to romanesque (it's older, of course) - chunky buildings made of heavy stone can't have giant windows, because the ceiling wouldn't find a suitable support in a wall with such a big hole and it would easily collapse. And when the windows are small, then there is no need to decorate them heavily. It doesn't change the fact the coloured glass was being produced in the Empire and sometimes it was even used for the windows, but it were always simple geometrical shapes, never human figures.

Here one can see the most typical Byzantine craft - wall mosaic. Upon closer look the tiny plates can be seen on this print. This method was in use from the dawn of human civilisation, was popular in ancient Greece and Rome, but it became a central one for Byzantium and was perfected there. Mosaics made from colourful stones and glass would make a good new name for this skirt, let's say, 'Glass mosaic of Byzantium' and it would sound way better. But no.

So these motifs come from Byzantine Empire. But their shape obstinately suggests stained glass windows. No surprise: this is where the time and geography inconsistency of this print manifested itself (and it's not the last example of it, but I'll keep silent for now). Stained glass windows gained popularity thanks to gothic architecture - and the shapes of these mosaics belong to gothic windows with traceries. Byzantine art of course never used this type of windows, despite the emerging of gothic art and lasting of the Empire overlap. I've already told you how Byzantium shunned new trends and fashions. And about its aversion to the West.

So... should I be angry at this historical incorrectnes? Come on, am I supposed to be a goth and don't enjoy gothic art? >D Trefoil and quatrefoil traceries are very pretty and give a feeling of lightness and slenderness to the otherwise monumental, yet heavy mosaics. And these weird vector roses and ivy - is it only me who sees them climbing up the wall of a ruined church, a church forgotten so much nobody even knows now there were once buildings that combined gothic art with Byzantine? >D

It was the first mosaic I've found. It's easiest to do it when some kind of writing is showing, and it was what helped me also here. It says '[G]ervasius' - so it's Gervase, saint Gervase. Maybe some of you saw a slight difference between him and the rest of mosaics in the previous photo: the colours and his face features are different. That's because it was made by different artist, in different time, and it itself comes from a different church. Namely from Basilica of Sant'Ambrogio in Milan and dates back to 9th century. Milan already wasn't within the borders of Byzantium at that time - this mosaic was made by hired byzantine mosaicists. That also explains the Latin alphabet, but it's not the best method of telling Byzantine art from Western, because the Greek language became main language of the Empire in 620, and all older official writings are in Latin.

Medieval genderfluidity! The previous owner of this skirt, after many thoughts, decided it's a male figure, while I, also after many thoughts, abstained from voting. Turns out it's a woman. Although I have to say it's way better visible on the original photo than on the print. But it's a woman, and not an ordinary one, since it's Mary, mother of Jesus. This mosaic comes from church of Santa Maria in Trastevere in Rome, dates back to 13th century, and is located in the apse (semicircular vault over the altar). And here's a sad truth: it's in no way a Byzantine work. It's entirely a work of an Italian mosaicist, whose name we even know: Pietro Cavallini. So, yeah, cultural inconsistency... On the scroll held by Mary there is a writing that says: 'Leva eius sub capite meo et dex[t]era illius amplesabit[ur] me'. Have I ever mentioned how much I love such Latin where there are v's instead of u's? If no - now you know >D It means: 'His left hand is under my head, and his right hand doth embrace me', 2:6 and 8:3 from Song of Songs.

Song of Songs is the most controversial part of the Bible. And my favourite, because, among other things, it bears resemblance to ancient Egyptian love poetry. Since christian faith never spoke to me on a spiritual level, I won't write what do I think about official explanations of this work, because it's not the place for this. The mosaic follows these explanations, so I'll stick to them. One of such theories says the Song of Solomon is about relationship between Christ and the Church. Church, as the medieval folks loved their symbolism everywhere, is antropomorfised as a woman in regal attire, and is called Ecclesia. You can see she has a hand of Christ - the Groom from Song of Songs - on her shoulder. Ecclesia was quickly merged with Mary into one figure and bears the name of Maria Ecclesia.

These - undoubtely, this time - ladies come from the same church as Mary above. They are century older, though, and are placed on the church's facade, which is unusual, because few of such mosaics remained to our times. It is not exactly known, who they are, but the total number of them, halos and lanterns they carry suggest Wise Virgins from one biblical parable. It isn't the only explanation, they could be Roman female martyrs or even court ladies as well. I admire their robes, which look pretty Byzantine to me, but I won't lie, telling Byzantine fashions from medieval European is my Achilles' heel.

Nice pendant, isn't it? What a pity it's another thing that has nothing in common with Byzantium >D I can say it's the last one - but it's also the most missed shot of them all. It was made probably in Germany and most probably after the final fall of Byzantine Empire... It works like a locket. But its purpose wasn't to carry secret love letters or perfume, but holy relics. Yes, it's a personal reliquary pendant, now empty, and the gemstones used for decoration may have a symbolic meaning: pearls symbolise purity, the red gems probably blood of Christ, and blue sapphire is for heaven and holiness.

Now that's funny - when I've been looking at my skirt for the first time, I highly doubted in Byzantine origins only of this cross. Byzantine art is always slightly off, slightly asymmetrical, with slightly irregular cabochons instead of faceted, like the gems in the previous pendant. As you can see - this cross meets all of these requirements, but I couldn't see it on the blurred print. In my eyes the gems were faceted, no matter they were set in collets like Byzantines did it, since I know well this method was later used in the rest of Europe. Additionally, it looked like there were no pearls, which Byzantium loved so much... Just how much one has to fuck up the 'copy-paste' method that the white elements turn out in the colour of the background.

Because this cross is Byzantine. It's Byzantine as hell and has a fascinating history. It's also a reliquary pendant, containing an alleged splinter of the Holy Cross (fun fact: the ancient Romans were a very pragmatic folk and reused the same crosses many times), made in 11/12th century. It was accidentally found at the beginning of 19th century in Roskilde, Denmark. Roskilde was once, in early Medieval times, a capital of Denmark, but in 19th century it was reduced to a mere agricultural settlement. Roskilde Cathedral was selling their old wooden furnishings and and a local coppersmith bought several of them for firewood. When he was cutting a crucifix into smaller pieces it turned out the head of Christ was hollow and inside, wrapped in silk, was this beautiful golden cross.

But it only leaves more questions. Why was it so hidden? Nobody knows. I'm highly suspecting the Protestant Reformation movement, which engulfed northern Europe in 16th century. The protestants were destroying and plundering catholic churches and they don't believe in holiness of relics - hiding such valuable artifact seems natural. And how a Byzantine cross came to the Danish capital? It's even more mysterious. I haven't heard of any marriages between Danish kings and southern princesses during these centuries, and the Danes didn't participate in 4th crusade. The way of truth is surely crooked and I won't dare to give answer.

The last part left is this mosaic motif from vertical stripes. Is it Byzantine... partially. It's one of the mosaics inside the Dome of the Rock, a muslim sanctuary in Jerusalem, one of the most holy places for islam. Caliph Abd al-Malik, enthralled by interiors of Byzantine temples that still stood in Syria, wanted to build something similar yet different, and what will dazzle the world. So he built Dome of the Rock, a domed octagonal building, just like Christian churches back then. Then he hired mosaicist masters from Byzantium to supervise working on the ornaments. And so these mosaics came to be: partially they meet the requirements of islamic art (no forbidden animal and human pictures, but crowns, jewellery, floral motifs and geometric shapes instead), partially they are in Byzantine aesthetic (colours, highly formalised, imperfect symmetry and lack of horror vacui - meaning 'fear of empty space', which is typical for islamic art).

You can see the mosaic srtipes are surrounded by narrower stripes of gems set in gold. Don't worry, I didn't identify them, I didn't even try to >D The Chinese designers won over my seeker will here. But I won over them in another area...~

Have you wondered while reading this entry, where such assortment of motifs came from? Where the hell did they find such little known - and little Byzantine, contrary to what the name suggests - mosaics? Really, one would rather expect Theodora, Justinian, Zoe Porphyrogenita and Irene of Hungary. These would be undoubtely Byzantine at least...

I did wonder. And I discovered it while looking for Roskilde reliquary. I've already identified everything else, it was the last thing left and it was giving me a hard time. I've been searching it under every possible tag in several languages I know. When I caught myself googling such specific terms as crux gemmata and they didn't give me the result I needed, I thought maybe I'm going the harder way. I decided to register on the site where everything is - Pinterest and look for it there. And that's where I found this double-barred cross at last. And then...

And then I put 'byzantine mosaic' in the search out of curiosity. ...really, if I had been registered there earlier, it would save me a lot of time. All of these mosaic pictures were one of the FIRST ones under this tag. Mary and both women were even cut so conveniently, although the source photos are panoramical. And everything was tagged as Byzantine, even this poor German pendant. And I think if it's the way I'm supposed to find next possible historical prints, then I quit, because it's not satisfying. Even for the price of knowing that on a skirt which name has 'Byzantium' in it, three out of seven are partially Byzantine, and only one is undoubtely. Congratulations, now that sounds like a great result >D And for the future, don't believe everything you can find in the internet.

Sources of original photos: 
gothic window: (x)
st. Gervase: (x)
mosaics from Santa Maria in Trastevere: (x); at least it's what Pinterest says
german pendant: (x)
Roskilde cross: (x)
mosaic from the Dome of the Rock: (x)

15 lipca 2015

Souffle's Song ''Saint Glass of Byzantium'' - to NIE jest recenzja 8D [PL]

English version of this post can be found here.

Kuriozalnie brzmi nazwa tego modelu, prawda? >D Choć w sumie jestem w stanie zrozumieć pomyłkę, "saint" i "stained" w końcu brzmią dość podobnie. Niemniej jednak, to właśnie ta nazwa, choć niepoprawna gramatycznie, ma więcej sensu w przypadku tego nadruku, niż gdybym ją poprawiła. Są tutaj właśnie święci chrześcijańscy, nie ma zaś witraży, choć na pierwszy rzut oka mogłoby się tak wydawać. Jeśli nie witraże, to co wobec tego? Ooo, dużo. Dużo się na tej spódniczce dzieje. I, w przeciwieństwie do podobnej pod pewnymi względami sukienki od Krad Lanrete, ten nadruk jest akurat niespójny czasowo, geograficznie - i niestety, kulturowo też >D Tak, wbrew nazwie nie wszystko tutaj jest bizantyjskie.

Czy to kwestia czystego przypadku, czy może zabieg celowy, mający na celu utrudnić znalezienie źródeł pewnej polskiej blogerce, która lubuje się w obnażaniu prawdy o historycznych motywach na lolicich ubraniach? >D Jeśli dotrwasz do końca tej notki, podejmiesz, drogi czytelniku, decyzję sam~

Być może dobrze o tym wiesz, być może jesteś tu nowym gościem i tego jeszcze nie wiesz, a być może potrzebujesz mieć to przypomniane - ta oto Ra jest bizantofilem. Może niekoniecznie skończonym, bo to nad innym państwem potrafię rozwodzić się godzinami (jeśli ktoś zasugeruje Rzym, to dostanie w ucho >D Nie znoszę Rzymu >D), ale nie da się ukryć, że bizantyjska pozłotka bardzo ogrzewa moje serduszko. Gdy zobaczyłam tę spódnicę wiedziałam, że będę chciała kiedyś położyć na niej ręce dla celów naukowych, choć żaden z kolorów mnie nie do końca urządzał. Odkładałam zakup, bo zamawianie zza granicy jest przerażające, lecz w końcu bajeczną okazją trafił w moje ręce niebieski egzemplarz. Tak, ta notka będzie kolejnym moim historyczno-sztucznym wymądrzaniem się, tym razem na temat, który jest mi bliski. Pożeglujmy więc, za zachętą słów irlandzkiego poety Yeatsa, do Bizancjum.

Świadomie zwróciłam uwagę na to państwo w pierwszej klasie liceum, gdy nauczycielka powiedziała, że król Franków Karol Wielki został koronowany przez papieża na cesarza rzymskiego i wzbudziło to sprzeciw Bizancjum, gdyż to tamtejsi władcy, dysponując rzymskimi insygniami władzy cesarskiej, byli jedynymi osobami mającymi prawo do noszenia tego tytułu. Zaskoczył mnie ten bierny sprzeciw, gdyż cała reszta europejskiej historii nauczyła mnie, że zagarnięcie czegokolwiek od innego państwa kończy się wypowiedzeniem mu wojny. Bardziej jednak zaskoczyło mnie to kompletne zignorowanie przez papieża tradycyjnych praw Cesarstwa Wschodniorzymskiego, jakby to niemałe i niemal antyczne państwo w ogóle nie liczyło się, a wręcz nie istniało... Sama nienawidzę czuć się ignorowana, dlatego w naturalny sposób czuję sympatię do niechcianych i zepchniętych na dalszy plan rzeczy. (Nie znoszę natomiast tych, które siłą wtłaczają się w twarz i wołają o bycie zauważonymi, stąd moja niechęć do starożytnego Rzymu. I wielu innych rzeczy, od bojowników o równość społeczną zaczynając, a na mandze kończąc.) Taki był mój początek przygody z Bizancjum, który aby mógł wreszcie rozkwitnąć pełnią miłości, potrzebował najpierw tego, abym zaczęła lubić wczesnośredniowieczną sztukę i złoty kolor XD Albo to raczej za jego sprawą polubiłam teraz złoto...

Cesarstwo Bizantyjskie istniało z małą przerwą przez 1100 lat - nie chciałabym streszczać jego historii, bo to nie ona jest w tym przypadku najciekawsza. Bizancjum było wybitnie konserwatywne, opierało się modom i zmianom, trwając pewnie na swoich fundamentach odziedziczonych po starożytnej Grecji i Rzymie i korzystając z doprowadzonych do perfekcji zasad funkcjonowania. Mówienie o jego historii jest nużące i zawężałoby się w zasadzie do wymieniania kolejnych cesarzy i wojen, które prowadzili.

Co wobec tego mogłabym napisać o tych ludziach, którzy mówili po grecku, a siebie nazywali Rzymianami? Których państwo nie ma swojego bezpośredniego następcy, lecz jego wzorce odcisnęły trwały ślad w całej Europie? Ślady tej cywilizacji można znaleźć nawet w tak niespodziewanych miejscach, jak arabskie meczety na Półwyspie Iberyjskim (La Mezquita w Kordobie) i w Izraelu (Kopuła na Skale w Jerozolimie) czy, w pokrętny sposób, w działaniu Unii Europejskiej. Nie wspominając już o tych oczywistych strefach dawnego wpływu jak Rosja czy Bałkany. Mimo tego wszystkiego Bizancjum pozostaje nieznane dla kogoś, kto nie jest pasjonatem. Od zawsze zdystansowane od reszty Europy, z poczuciem wyższości - uzasadnionej przecież! - względem niej; gdy wreszcie otworzyło się na Zachód, zostało przyjęte tak nieufnie, jak nieufnie i ono przyjęło stronę zachodnią. Jednak prace bizantyjskich mozaikarzy i złotników bardzo ceniono w innych państwach. Rzemieślnicy byli często sprowadzani przez obcych władców, aby upiększali układankami z maleńkich kolorowych płytek budowle, a jubilerska technika osadzania wygładzonych drogocennych kamieni w metalu została zapożyczona na dworze karolińskim i ottońskim.

Mimo jednak uznania dla kunsztu tamtejszej sztuki, Zachód zaczynał czuć coraz większą niechęć do Cesarstwa Greckiego, jak było ono wtedy nazywane. Niewykluczone, że była ta niechęć spowodowana kompleksem niższości względem wyrafinowanego państwa, którego stolicę nazywano Królową Świata, o której nieprzebranych bogactwach krążyły legendy; państwa, w którym nie jadło się palcami, a widelcami, i większość ludzi potrafiła czytać. Bizancjum było oczerniane jako ogarnięty stagnacją kraj zniewieściałych mężczyzn (między innymi za to, że noszono tam długie szaty, gdyż spodnie uważali za barbarzyńskie. No przecież mieli rację, mądrzy ludzie >D), a nienawiść sięgnęła zenitu w 1204 roku, gdy IV krucjata zaatakowała, zajęła i doszczętne splądrowała Konstantynopol. Pierwsi zdobywcy Miasta od czasów jego założenia wywieźli bogactwa na Zachód, ogłosili koniec Bizancjum i założyli na jego miejscu Cesarstwo Łacińskie zarządzane przez Franków, które przetrwało 50 lat. Frankowie jakoś dziwnie często się przewijają w tym wpisie, choć to nawet nie oni mieli coś do Bizantyjczyków, a Wenecjanie.

Po tym ciosie Bizancjum, choć stanęło na nogi po raz kolejny, to nigdy nie odbudowało swojej dawnej potęgi. Już jako cień tego, czym niegdyś było, ostatecznie padło pod nawałą turecką w 1453 roku. Od tamtego czasu żyje w masowej wyobraźni jako wypadkowa sakralnej sztuki Rosji i oszczerstw łacinników. Skryte za przepychem kapiącego zewsząd złota, kunsztownych mozaik i cesarskich jedwabi (wytwarzanych dzięki jedwabnikom przemyconym nielegalnie z Chin, jak mówi legenda), jest teraz spowitym tajemnicą zaginionym światem opartym na wyobrażeniach. Nie należy ruszać umarłych. Pozwólmy mu spokojnie spoczywać w tym szczególnym splendorze, który przysługuje tylko temu, co przeminęło. Zajmijmy się zamiast tego tym, przez czego pryzmat może być oglądane - właśnie przepięknej sztuki.

Najpierw chciałabym zwrócić uwagę na kolor spódnicy. Wspomniałam na początku, że żaden mnie nie przekonywał. Dlaczego nie było do wyboru tego jednego koloru, który najbardziej kojarzy się z Cesarstwem Bizantyjskim - purpury, purpury w odcieniu zakrzepłej krwi i Morza ciemnego jak wino? Nie, to nie błąd i nie dziwaczna odmiana daltonizmu: starożytni pojmowali purpurę jako ciemny, brązowawo-szkarłatny kolor w przeciwieństwie do coraz jaśniejszych odcieni, które są pod to miano podciągane dzisiaj. Jakim cudem Homer zobaczył ten kolor w wodach morskich? Tego nie wie nikt; bardziej tęgie umysły od mojego bezskutecznie łamią sobie głowy nad tą metaforą >D

Dość jednak o purpurze i wizjach archaicznych greckich poetów. Jest ciemny niebieski. Bardzo lubię ciemny niebieski, w latach dziecięcych wszystkie moje rzeczy musiały być w tym kolorze. Jednak odcień na tej spódnicy jest bardzo szczególny. To nie jest jakiś tam pospolity granatowy. To mój ulubiony kolor z chyba wszystkich, jakie istnieją, który od razu podniósł moją sympatię do tej spódnicy o sto procent - błękit pruski. To właśnie Prusy są tym państwem, nad którym mogę rozwodzić się godzinami. Nie dziwota tedy, że od razu rzucił mi się w oczy ten specyficzny, zielono-szary odcień ciemnego niebieskiego, który zapewne jest wynikiem błędu w farbiarni, bo pewnie miał wyjść ordynarny granat, ale jest zamiast tego kolor pruskich mundurów i bogowie, jakże ja jestem w tym fakcie zakochana. Jest absolutnie niehistoryczny w kontekście Bizancjum, bo został otrzymany ponad 200 lat po jego upadku, ale jest absolutnie historyczny w kontekście innego fascynującego mnie państwa, a to dla mnie ważniejsze niż skrajnie ortodoksyjna poprawność.

Cały ten motyw, powielony, przewija się przez całą długość spódnicy. Co lepsze, mimo bycia jej głównym elementem, to jest ta najbardziej poplątana pod względem historii sztuki rzecz w na tym ubraniu. Ponownie powołam się na swoje wcześniejsze słowa: to nie są witraże i nie wszystko jest tu bizantyjskie.
W Bizancjum nie tworzono witraży takich, jakie znamy z naszych kościołów. Trzeba pamiętać, że sama architektura tamtejszych kościołów była diametralnie inna od tych najbardziej charakterystycznych dla średniowiecza zachodniego, gotyckich. Architektura bizantyjska jest bardziej zbliżona do romańskiej (choć starsza od niej, rzecz jasna) - w przysadzistych kościołach z grubo ciosanego kamienia prawa fizyki nie pozwalają na umieszczanie ogromnych okien, gdyż sklepienie mogłoby runąć, nie znajdując należytego oparcia w ścianie z, jakby nie było, dziurą. A skoro okna są małe, to nie ma potrzeby ich bajecznie dekorować. Nie zmienia to faktu, że w Cesarstwie produkowano barwione szkło i nawet czasem montowano je jako szyby, lecz nigdy nie służyło ono do układania przedstawień figuralnych, a zawsze prostych geometrycznych.

Tutaj widnieje najbardziej typowa dla Bizantyjczyków metoda dekorowania - naścienna mozaika. Jeśli się dobrze przyjrzeć, można dostrzec tutaj drobne płytki, które tworzą obrazy. Metoda ta, używana już od najdawniejszych czasów, była popularna w starożytnych Grecji i Rzymie, lecz to dla sztuki bizantyjskiej stała się centralną i tam doprowadzono ją do perfekcji. Mozaiki układane z kolorowych kamieni i szkła mogłyby się stać idealną kanwą dla lepszej nazwy dla tego modelu, ot, "Glass mosaic of Byzantium" i już wszystko brzmiałoby o nieba lepiej. Ale nie.

Tak więc same te przedstawienia mają rodowód zdecydowanie wschodniorzymski. Kształt jednak, jaki one przybrały, uparcie przywodzi na myśl witraże. Nie ma w tym nic dziwnego: doszła tutaj do głosu właśnie ta niespójność czasowa i geograficzna (a to nie jedyny przykład na to, ale póki co - sza!). To architektura gotycka rozpropagowała okna wypełnione skomplikowanymi, figuralnymi witrażami - a kształt, w jaki chińscy projektanci wycięli te nieszczęsne mozaiki, należy właśnie do maswerkowych okien gotyckich. W Cesarstwie rzecz jasna ten typ okien nigdy nie był wykorzystywany. Mimo tego, że powstanie sztuki gotyckiej nakłada się z czasem istnienia Bizancjum, to jednak wspominałam już coś o jego opieraniu się nowym trendom i modom. Oraz jego niechęci do Zachodu.

Czy wobec tego mam się zżymać na na niepoprawność historyczną? A dajcie spokój, miałabym być gotką i nie lubić sztuki gotyckiej? >D Motyw smukłych trój- i czterolistnych okien jest bardzo wdzięczny i dodaje lekkości mozaikom, które w swoim naturalnym otoczeniu byłyby tyleż monumentalne, co ciężkie. I jeszcze te kuriozalne wektorowe róże i bluszcz - czy tylko ja widzę to jako roślinność wspinającą się po murze i sięgającą do okien zrujnowanego kościoła, zapomnianego tak bardzo, że nikt teraz nawet nie wie, że istniały przykłady architektury łączącej sztukę gotycką i bizantyjską? >D

To była pierwsza mozaika, którą odnalazłam, toteż od niej zacznę. Zawsze jest mi najłatwiej wyszukiwać starocie, jeśli są podpisane. Tutaj - co prawda w lustrzanym odbiciu i ucięty - ale jest napis głoszący "[G]ervasius", co z łatwością mogłam zidentyfikować jako imię Gerwazy. Święty Gerwazy. Być może uważne oko dostrzegło na poprzednim, zbiorczym zdjęciu, że ta mozaika lekko się różni od innych: ma inne kolory, a postać ma zdecydowanie inne rysy twarzy. Jest tak, ponieważ wykonywał ją inny artysta, w innym czasie, a sama znajduje się w innym kościele. Konkretnie w bazylice św. Ambrożego w Mediolanie i pochodzi z IX wieku. Mediolan w tym okresie nie był już pod zarządami Cesarstwa Wschodniorzymskiego - zdobiące wnętrze tego kościoła mozaiki są dziełem wynajętych rzemieślników bizantyjskich. To też tłumaczy łaciński zapis imienia świętego, lecz to akurat nie powinno być odbierane za pewny wyznacznik tego, do której kultury należą dane zabytki, gdyż greka stała się językiem urzędowym w Bizancjum w 620 roku, a wszystkie starsze oficjalne napisy są po łacinie. Czym jest ta czerwona otoczka? Prawdopodobnie pokazuje, w którym miejscu kończy się oryginalna mozaika, gdyż ucierpiała ona w czasie nalotu w II wojnie światowej.

Średniowieczne gender, proszę państwa! Poprzednia właścicielka spódnicy postawiła po wielu namysłach, że widnieje tu mężczyzna, ja - również po namysłach - wstrzymałam się od głosu. Ba dum tsss, kobieta. Choć, trzeba przyznać, znacznie lepiej to widać na zdjęciu oryginału. Jest kobieta, i to nie byle jaka, bo sama Maria, matka Jezusa. Ta mozaika pochodzi z Bazyliki Najświętszej Marii Panny na Zatybrzu w Rzymie i została ułożona w XIII wieku. Znajduje się w apsydzie kościoła, czyli na półkolistym sklepieniu nad ołtarzem. Tu dochodzimy do smutnego faktu, ponownego zaprzeczenia rzekomej bizantyjskości wzorów na tej spódnicy: do układania jej tamtejsi mistrzowie nawet nie przyłożyli ręki, jest w całości dziełem włoskiego mozaikarza znanego nawet z imienia - Pietro Cavalliniego. Na trzymanym przez Marię zwoju widnieje napis: "Leva eius sub capite meo et dex[t]era illius amplesabit[ur] me". Czy wspomniałam kiedyś, że mam wybitną słabość do takiego zapisu łaciny, w którym "v" zastępuje "u"? Jeśli nie, to jest to dobry moment na dowiedzenie się tego >D Napis - znów odwrócony, jakby w ogóle się nie liczyło, w którą stronę zapisuje się litery alfabetu łacińskiego - oznacza: "Lewa jego ręka pod moją głową, a prawica jego obejmuje mnie", wers 2:6 i 8:3 z Pieśni nad Pieśniami.
Pieśń nad Pieśniami jest najbardziej kontrowersyjną częścią Biblii. A przy okazji moją ulubioną, między innymi ze względu na podobieństwa do poezji miłosnej starożytnego Egiptu. Niestety bądź stety, religia chrześcijańska nigdy do mnie nie przemawiała, lecz pozwolę sobie pominąć, co sądzę o oficjalnych próbach tłumaczenia tego utworu, bo to nie miejsce na to, a zamiast tego przychylę się do nich, bo ta mozaika jest zgodna z ich założeniami. Wedle jednej z takich teorii Pieśń Salomona mówi o związku Chrystusa z Kościołem. Kościół - czyli Eklezja - w duchu średniowiecznego zamiłowania do wciskania wszędzie niejasnych symboli, był przedstawiany pod postacią kobiety w królewskich szatach, i widać tu też, że faktycznie ma ona na ramieniu rękę siedzącego obok niej Jezusa - Oblubieńca. Eklezja została dość szybko utożsamiona z Marią (bo i jako nią interpretują Oblubienicę) i taka alegoria nosi nazwę Maria Ecclesia.

Wizerunki tych - zdecydowanie już - pań pochodzą z tego samego kościoła co powyższa Maria. Są jednak o wiek starsze i widnieją na fasadzie, co jest niezwykłe, bo zachowało się niewiele dawnych zewnętrznych mozaik. Nie ma pewności, kogo przedstawiają, choć ich całkowita ilość, ułożenie oraz dzierżone w dłoniach lampiony sugerują poniekąd Panny Mądre z biblijnej przypowieści. Nie jest to jednak całkowicie przekonujące wytłumaczenie, równie dobrze mogą być nieznanymi dziś z imienia rzymskimi męczennicami bądź damami dworu. Zachwycają mnie ich stroje, które dla mojego słabo wykształconego w tym kierunku oka mają trochę cech bizantyjskich, ale przyznaję bez bicia - mam problemy z odróżnianiem strojów tamtejszych od ubrań reszty średniowiecznej Europy.

Ładny wisiorek, prawda? Szkoda, że po raz kolejny to coś, co nie ma nic wspólnego z Bizancjum >D Mogę pocieszyć, że to już ostatnia nietrafiona rzecz, którą zaprezentuję - lecz za to rozmija się najbardziej z nich wszystkich. Został wykonany prawdopodobnie w Niemczech, a przybliżony okres jego powstania ledwie zazębia się z ostatnimi latami trwania Cesarstwa i niewykluczone jest, że powstał już po jego ostatecznym upadku. Chciałabym sarkastycznie skomentować, że biorąc pod uwagę ten krzyżyk i kolor spódnicy, to wygląda na to, że Niemcy przejmują Bizancjum - gdyby tylko nie było to nieśmieszne w kontekście IV krucjaty, kiedy faktycznie zostało przejęte ono przez między innymi Niemców. Sam krzyżyk działa jak sekretnik. Jednak nie do przechowywania tajemnych liścików czy perfum służył, a do noszenia przy sobie świętej relikwii. Tak, to wisiorek - prywatny relikwiarz, obecnie pusty, a użyte do jego dekoracji kamienie szlachetne mogą mieć znaczenie symboliczne: perły symbolizują czystość, czerwone kamienie przelaną krew Jezusa, a niebieska barwa szafiru to kolor nieba i świętości.

Przy początkowych oględzinach spódnicy ten krzyż był jedynym elementem, w którego wschodniorzymskie pochodzenie bardzo powątpiewałam. Bizantyjska sztuka jest zawsze trochę niedokładna, zawsze trochę niesymetryczna, preferująca kamienie o nie do końca regularnych kształtach i oszlifowane na gładko, nie zaś fasetkowane, jak na przykład te widoczne we wcześniejszym wisiorze. Jak widać na zdjęciu oryginału, ten krzyż ma wszystkie z tych cech, jednak ciężko było mi to dostrzec na rozmytym nadruku - widziałam tu idealnie regularne, ofasetkowane kryształy osadzone w złocie metodą co prawda bizantyjską, lecz dobrze wiem, że korzystała z niej później cała Europa. W dodatku wyglądało na to, że brak tu pereł, które Cesarstwo tak kochało używać... Pominę, co trzeba spieprzyć, żeby przy metodzie "kopiuj-wklej" we wklejanym motywie białe elementy przejęły kolor tła.

Bo krzyż jest bizantyjski. Bizantyjski jak jasna cholera i w dodatku jego historia jest niesamowita - ta znana, a wcześniejsza pewnie w niczym jej nie ustępuje. Ale po kolei. Wykonany w okolicach XI/XII wieku, to także jest wisior i także otwierany relikwiarz, z drzazgą z rzekomego Krzyża Pańskiego (zabawny fakt: Rzymianie byli bardzo pragmatycznymi ludźmi i krzyże na zbrodniarzy były wielokrotnego użytku). Został znaleziony przypadkiem na początku XIX wieku w Roskilde, w Danii. Roskilde miało za sobą bardzo chlubną przeszłość i niemal 500 lat bycia stolicą Danii w średniowieczu, lecz w czasach, na które przypadło znalezienie krzyża, podupadło do niewielkiego rolniczego miasteczka. Katedra w Roskilde wystawiła na sprzedaż swoje stare drewniane wyposażenie i część kupił kowal, na opał. Gdy ciął krucyfiks na mniejsze fragmenty okazało się, że głowa Jezusa jest wydrążona, a w środku, zawinięty w jedwab, spoczywał tenże przepiękny złoty krzyż.

To jednak zostawia jeszcze więcej pytań. Czemu ktoś go tak skrzętnie ukrył? Nie wiadomo. Posiłkując się wiedzą o innych tego typu przypadkach obstawiam działania wojenne. Mi osobiście najbardziej prawdopodobna wydaje się fala reformacji, która przetaczała się przez północną Europę w XVI wieku - protestanci niszczyli i grabili katolickie świątynie i nie uznają kultu relikwii, uzasadnione byłoby ukrycie przez biskupa tak cennego artefaktu. Choć nic nie wyklucza, że stało się to znacznie później, przy innej okazji. Można jeszcze postawić jedno pytanie: jakim sposobem bizantyjski krzyż znalazł się we (wtedy jeszcze) duńskiej stolicy? Tutaj domysły można snuć i snuć. Duńczycy nie brali udziału w IV krucjacie, a żadna normańska księżniczka ze zbizantynizowanej Sycylii (tak) ani tym bardziej bizantyjska, nie wyszła za króla Danii. Te dwie najbardziej oczywiste drogi odpadają więc - jakież inne bardziej kręte pozostały...? Nie ważę się na to odpowiadać.

Ostatnim ornamentem tworzącą ten nadruk jest mozaikowy motyw ciągnący się w pionowych pasach między postaciami, którego ciągłość jest zachowana przez lustrzane odbijanie go, gdy zdjęcia już brakło. Czy jest to dzieło bizantyjskie... po części. To jedna z mozaik zdobiących wnętrze Kopuły na Skale, muzułmańskiego sanktuarium w Jerozolimie, jednego z najświętszych miejsc islamu. Kalif abd al-Malik, zachwycony wnętrzami bizantyjskich świątyń, które wówczas stały jeszcze w Syrii, chciał zbudować coś podobnego, co będzie przy tym wyjątkowe i zachwyci świat. Sama konstrukcja Kopuły na Skale, ośmiokątna i z kopułą, jest bazowana na tym samym planie, na jakim budowane były ówczesne chrześcijańskie kościoły. Kalif wynajął mistrzów mozaikarskich, by nadzorowali prace nad zdobieniami. Tak powstały mozaiki, które wypełniają założenia sztuki islamu - brak tu zakazanych przedstawień figuralnych, są zaś korony, biżuteria, motywy roślinne, geometryczne kształty - lecz których estetyka jest ewidentnie bizantyjska przez kolorystykę, silne sformalizowanie, niedoskonałą symetrię i brak tego charakterystycznego dla sztuki islamu horror vacui, czyli lęku przed pustą przestrzenią.

Można zauważyć, że mozaikowym pasom towarzyszą pasy z kamieniami osadzonymi w złocie. Bez lęku, tych nie będę opisywać, nawet ich nie szukałam >D Pod tym względem chińscy projektanci wygrali z moją żyłką poszukiwacza. Lecz ja wygrałam z nimi pod innym względem...~

Czy w czasie czytania tej notki zastanowiło cię, skąd taki dobór motywów? Gdzież wynaleźli takie mało znane - i mało bizantyjskie, mimo sugestii nazwy - mozaiki? Doprawdy, człowiek bardziej spodziewałby się Teodory, Justyniana, Zoe Porfirogenetki i Ireny Węgierskiej. Te przynajmniej byłby pochodzenia bezsprzecznie bizantyjskiego...

Mnie zastanowiło. I odkryłam to w trakcie poszukiwań relikwiarza z Roskilde. Wszystko inne miałam już znalezione, to była ostatnia rzecz, która mi umykała. Wpisywałam wszystkie możliwe hasła w kilku znanych mi językach. Gdy złapałam się na googlowaniu tak specjalistycznych pojęć jak np. crux gemmata i one też nie przynosiły rezultatu, pomyślałam wtedy, że może obrałam trudniejszą drogę. Postanowiłam założyć konto na stronie, na której jest wszystko - Pintereście i zerknąć tam. I tam wreszcie znalazłam ten dwubelkowy krzyż. A potem...

A potem z ciekawości wpisałam w tagi byzantine mosaic. ...doprawdy, gdybym miała tam konto wcześniej, zaoszczędziłoby mi to wiele szukania. Wszystkie bowiem mozaikowe obrazki z tej spódnicy były jednymi z PIERWSZYCH, które wyświetliły się pod tym tagiem. Maria i obie babeczki były nawet już tak dogodnie poprzycinane jak widać tu, choć w źródłowym linku zdjęcia są panoramiczne. Wszystko otagowane jako bizantyjskie, nawet ten nieszczęsny niemiecki krzyżyk, który swoją drogą też odnalazłam na tej stronie. Jeśli mam w ten sposób odnajdywać źródła kolejnych możliwych historycznych nadruków, to kończę z tym biznesem, bo to nie jest satysfakcjonujące. Nawet za cenę tego, że wiem teraz, że na spódniczce, w której nazwie widnieje szumna nazwa "Byzantium", na 7 motywów możliwie bizantyjskie są trzy, a bez żadnych wątpliwości aż jeden. Gratulacje, to brzmi jak świetny wynik >D A na przyszłość nie wierzcie na ślepo temu, co jest w internecie.

Źródła oryginalnych zdjęć: 
gotyckie okno: (x)
św. Gerwazy: (x)
mozaiki z kościoła na Zatybrzu: (x); a przynajmniej tak twierdzi Pinterest
niemiecki wisior: (x)
krzyż z Roskilde: (x)
mozaika z Kopuły na Skale: (x)